NL FR EN

Frits Van den Berghe: historiek van een teruggave
Veilingen / 20 december 2017 14:32
Frits Van de Berghe - detail Zittende naakten

In Gent werden op 27 september 2017 twee schilderijen van Frits Van den Berghe overdragen aan de erfgenamen van de originele eigenaar, Emile Henri David.

De schilderijen, Naakt met sleep en Zittende naakten, bevonden zich sinds 1940 in het Museum voor Schone Kunsten Gent. Na afloop van een retrospectieve tentoonstelling werden deze niet opgehaald door de eigenaar, ondanks pogingen van het museum om deze op te sporen. Na onderzoek van de Cel Recuperatie Geroofde Goederen van de FOD Economie werden de rechtmatige eigenaars geïdentificeerd.



Frits Van den Berghe - Naakt met sleep & Zittende naakten

In 2001 publiceerde de ‘Commissie voor de schadeloosstelling van de leden van de Joodse Gemeenschap van België’, de zogeheten Commissie Buysse, haar “Eindverslag over het lot van de bezittingen van de leden van de joodse gemeenschap van België, geplunderd of achtergelaten tijdens de oorlog 1940-1945”. De opdracht van deze commissie bestond erin bij de regering te rapporteren over het lot van de achtergelaten en geplunderde joodse goederen.

In hun verslag identificeerde de Commissie ook twee schilderijen van de Belgische kunstenaar Frits Van den Berghe (Gent, 1883-1939) die eigendom waren van dhr. Emile Henri David. Deze werken bevonden zich sinds de Tweede Wereldoorlog in het Museum voor Schone Kunsten Gent. Daar waren ze in 1940, na afloop van een retrospectieve in Antwerpen, per vergissing naartoe gebracht.  In 1947 probeerde de toenmalige museumdirecteur en de voorzitter van de museumcommissie de heer David te contacteren. Dit leverde echter geen resultaten op.

In 2014 startte de ‘Cel recuperatie geroofde goederen tijdens de tweede wereldoorlog in België’ van de FOD Economie daarom, in nauwe samenwerking met het MSK, een onderzoek naar de identificatie van de rechthebbende(n). Het MSK heeft het eigendomsrecht van de twee schilderijen van Frits Van den Berghe nooit betwist. In de inventaris van de museumcollectie zijn de twee schilderijen steeds als tijdelijke bruikleen (= tijdelijke inbewaarneming) van de heer David geregistreerd.

Dhr. David bleek intussen overleden, maar dankzij nauwgezet onderzoek, werden zijn kinderen gevonden en kunnen de werken nu – 77 jaar nadat ze uit bezit van de familie verdwenen – teruggegeven worden. De kinderen, verblijvend in Chili en Frankrijk, kozen er immers voor deze werken in een Belgische privé-collectie
te kunnen laten voortleven. (bron: http://persruimte.stad.gent)

Het huis Bernaerts is vereerd de historiek en traject van deze belangrijke kunstwerken voort te zetten en presenteert ze op openbare veiling in maart 2018. 




Toelichting 'Naakt met sleep'

In november 1928 stelt de kunstenaar voor het eerst in Galerie l'Epoque te Brussel een serie werken voor onder de naam 'papiers marouflés'. Het gaat in de regel om kleine werken in olie op kleurig papier, dat zelf in olie gedrenkt is en op paneel gemaroufleerd wordt. De kunstenaar laat de kleuren op deze bladen willekeurig samenvloeien, om vervolgens de grillige vormen die aldus ontstaan naar zijn hand te zetten. Begin 1928 zet FVDB aan voor de grote verandering. Zoals elk integer en authentiek kunstenaar is hij zelf op zoek naar verjonging en vernieuwing maar ondergaat hij ook de invloed van het surrealisme van een Max Ernst (écriture automatique en frottage* in 1925) en een Paul Klee. De basis van de procedure die vorm en geest van het werk van FVDB zo vernieuwt ligt een tiental jaar daarvoor in het onderzoek, samen met dokter Victor de Knop, om papier langs chemische weg te bedrukken. Deze 'papiers marbrés', als schutbladen bestemd voor de Amsterdamse uitgever Veen, brengen op een wonderlijke manier toeval én geoefende schildershand samen.
In 1928 beslist hij het onderzoek voorbij de logica van de streng gesloten massa te drijven en opnieuw in de diepten van de materie te duiken. Het grote schildersdoek maakt plaats voor een soort glacépapier op bescheiden formaat, van een zekere stevigheid, veelal in de kleuren roetbruin, goudgeel, zilver of bleekgroen. Een drager van karton of hout wordt royaal voorzien van een laag met pigment vermengde hars. Daarna drukt de kunstenaar het papier, ondertussen doordrenkt van olie, bovenop en in de smeuige brij. Het proces van absorberen, samenvloeien en kristalliseren kan beginnen, het toeval dringt de vorm binnen, beter nog, mààkt de vorm. Tastend, veelal 'al fresco' werkend, zoekt FVDB vervolgens met penseel en paletmes zijn weg door de inspirerende massa. Net als zijn voorbeeld Max Ernst, zoekt de kunstenaar in deze werken de specifieke effecten van de materie op, en hij gaat ànders, omgekeerd te werk: de indruk van het 'stempelen' komt in de plaats van de afwrijving.

Bron: P.Boyens, op.cit, 'Het toeval dienstbaar gemaakt/Een persoonlijk verbond tussen surrealisme en expressionisme 1928-1939'; pp.255 e.v.

*meest bekende variant van het psychisch automatisme, een manier om de creativiteit te stimuleren door het maken van doorwrijvingen op hout, steen, textiel en andere ruwe materialen. De figuratie staat niet op voorhand vast, maar dient zich aan in de gevonden vormen, op een min of meer toevallige, associatieve manier. Voor Ernst is een beeld dus niet langer een uitputtend overwogen bedenksel, maar een 'objet trouvé', na aanschouwing van het geforceerde toeval opgerezen uit het onderbewuste en vervolgens op een rationele wijze herwerkt.
vorige post Home volgende post

Contact

Veilinghuis Bernaerts
Verlatstraat 16-22
Museumstraat 25
2000 Antwerpen
Belgiƫ

T +32 3 248 19 21
F +32 3 248 15 93
E info(at)bernaerts.be

contacteer ons

Kantooruren

ma-vr: 9-12u / 13u30-17u30

Bankgegevens

IBAN BE67 1112 6562 4187
BIC/SWIFT ABERBE22

BTW BE0413901869

Links

Intakeformulier (schatting)
Registratie nieuwsbrief
Registratie "Mijn account"
Vacatures

Last minute news

Bernaerts verbouwt

Wegens verbouwingen aan de burelen Verlatstraat 16-22 zal Veilinghuis Bernaerts u ontvangen via de ingang aan Museumstraat 23.

Lees meer...


Silent Sale

Onze online stille veiling start op 9 maart en loopt t.e.m. 26 maart rond 12u.

Lees meer...

Social Media

Samen met

Copyright 2017 Bernaerts.eu | Privacy- en cookiebeleid | Algemene voorwaarden | Sitemap | Sitedesign by Ozalith.be